آكادمی سلطنتی علوم سوئد روز چهارشنبه 10 اكتبر گرهارد ارتل، دانشمند آلمانی را به دلیل مطالعاتش درباره فرایندهای روی سطوح جامد به عنوان برنده جایزه نوبل شیمی سال 2007 معرفی کرد.
به گزارش شبكه BBC ، گرهارد ارتل که روز چهارشنبه تولد 71 سالگی خود را نیز جشن گرفت، گفت: این بهترین هدیه تولدی است که می توان به فردی داد.
او گفت: وقتی خبر برنده شدنم را شنیدم زبانم بند آمد. هنگامی كه دیروز نوبل فیزیک را به یک دانشمند آلمانی دادند، برایم مشخص بود که نوبل شیمی را به یک آلمانی دیگر نمی دهند. این بزرگترین افتخاری است که یک دانشمند در طول زندگی خود به کسب آن فکر می کند.
مطالعات گرهارد ارتل گستره متفاوتی از فرایندهای مورد استفاده برای تولید کود، تولید کاتالیزور اگزوز وسایل نقلیه با سوخت فسیلی و فن آوری پیل سوختی هیدروژنی را در بر می گیرد.
گرهارد ارتل ، استاد شیمی فیزیک (Physical Chemistry) در موسسه فریتزهابر در انستیتوی ماکس پلانک برلین به فعالیت مشغول است.
پروفسور جف تورنتون، استاد شیمی فیزیک در دانشگاه UCL، پروفسور ارتل را با عنوان یکی از پشیگامان علم سطوح توصیف کرد.
پروفسور تورنتون در تشریح شیمی سطح جامد گفت: زنگ زدن آهن را در نظر بگیرید یا کاتالیزور اگزوز مورد استفاده در اتومبیل هایمان، یا پیل های سوختی. در همه این موارد ما درواقع از شیمی سطح صحبت می کنیم.
جنبش مدرن شیمی سطح در دهه 60 میلادی، و با انشعاب از فرایندهای مورد استفاده در صنعت نیمه هادی براه افتاد.
پروفسور جف تورنتون افزود: یکی از موفقیت های پروفسور ارتل، دستیابی به درک عمیق از نحوه بوجود آمدن آمونیاک از نیتروژن و هیدروژن روی سطح یک کاتالیزور آهنی بوده است که آن را فرایند هابر می نامند.
در فرایند هابر- بوش، نیتروژن از هوا برای استفاده در کودهای مصنوعی استخراج می شود.
این فرایند که با استفاده از یک سطح آهنی به عنوان کاتالیزور انجام می شود اهمیت اقتصادی فوق العاده ای دارد.
گونا فون هینه، مدیر کمیته نوبل شیمی گفت: ما معمولا شیمی را علمی مربوط به مایعات یا گازها می دانیم. اما شیمی سطح از نظر علمی بسیار جالب است و از نظر کاربردی اهمیت زیادی دارد.
کمیته نوبل اعلام کرد پروفسور ارتل یکی از نخستین دانشمندانی است که متوجه قابلیت این روشهای جدید شد. پروفسور ارتل با نشان دادن اینکه چگونه می توان از فرایندهای تجربی مختلف برای ایجاد تصویری جامع از یک واکنش سطحی استفاده کرد، به تدریج شیوه هایی عملی را برای شیمی سطح ابداع كرد.
این شاخه علم شیمی، به تجهیزاتی پیشرفته نیاز دارد تا از طریق آنها بتوان به عنوان مثال رفتار هر لایه اتم و مولکول های سطح یک فلز کاملا خالص را تحت نظر گرفت و مشاهده کرد.
هرگونه آلودگی می تواند باعث ایجاد اشتباه در اندازه گیری شود، در نتیجه به دست آوردن تصویری کامل از یک واکنش نیاز به دقت بسیار بالا و ترکیبی از چندین روش آزمایشی و تجربی مختلف دارد.
کمیته نوبل اعلام کرده است: پروفسور ارتل با نشان دادن راه دستیابی به نتایج قابل اعتماد در این شاخه پر دردسر علمی، یک مکتب فکری مبتنی بر تجربه را بنیان نهاده است.
پروفسور ارتل همچنین اکسیداسیون مونوکسید کربن روی پلاتینیوم را نیز بررسی کرده است؛ واکنشی که در اگزوز اتومبیل ها برای تمیزتر کردن دودهای خارج شده از موتور رخ می دهد.
پروفسور آندریا سلا، از دانشگاه UCL در لندن با تاکید بر سالها زحمات پروفسور ارتل، گفت: قابل توجه است که جایزه سال جاری نوبل شیمی فقط به پروفسور ارتل داده شده است. در این عرصه دانشمندان دیگر هم بوده اند که کارهایی کلیدی انجام داده اند و مسلما در برخی محافل ناراحتی هم ایجاد خواهد شد که چرا جایزه بین چند نفر تقسیم نشده است.
پس از معرفی برندگان جوایز نوبل پزشکی ، فیزیك و شیمی برندگان جوایز نوبل ادبیات، صلح و اقتصاد نیز اعلام خواهند شد.
مراسم اعطای جایزه نوبل در ماه دسامبر برگزار می شود. ارزش جایزه نقدی نوبل در هر یك از این رشته ها 10 میلیون كورون سوئد است.